Sosyal Fobi: Belirtileri, Tedavisi

Sosyal Fobi: Belirtileri, Tedavisi

Sosyal Fobi

İnsanların en genel ihtiyaçlarından biri, insanlarla tanışmak, sohbet etmek, insanları anlamak, farklı insanlarla tanışmak, sosyalleşmek ve benzerleridir. İnsan hayatının önemli bir kısmını kapsayan sosyalleşmek terimi, insanların yaşam biçimini belirlemektedir. Fakat bazı kişiler bu gibi durumlardan rahatsız olmaktadır. Sosyalleşmeye kapalı olan insanlar, yeni kişilerle tanışmak istemeyen, kendini ifade edemeyen, karşısındaki insandan çekinen insanlardır. Bu insanlar psikolojik olarak oldukça büyük sorunlar yaşamaktadır. Bu sorunlara tıp dilinde sosyal fobi adı verilmektedir. İnsani ilişkilerden kaçınan kişiler kendi içlerinde sosyal fobi rahatsızlığı yaşayan kişilerdir.

Sosyal Fobi Nedir?

Sosyal fobi, genel anlamıyla bir yada birden fazla sosyal durumlardan kaçınan kişilerin yaşamış oldukları psikolojik sorunlara verilen addır. Bu hastalık sahibi kişiler, yeni insanlarla tanışmaktan kaçınırlar, sosyal ortamlara girmezler, tiyatro, sinema, alış veriş merkezi tarzı yerlere girmezler, ortak kullanım alanlarından uzak durmaya çalışırlar. Sosyal fobi rahatsızlığı yaşayan kişilerde genellikle özgüven eksikliği görülmektedir. Bu insanlar söyledikleri her sözde etrafındaki kişilerden kötü yorumlar alacaklarını düşünmektedir. Etrafındaki kişiler her ne kadar konuşursa konuşsun ağızlarını açmaya cüret bile edemezler. Konuşmaya çalıştıklarında ise genellikle kızarma, terleme ve titreme gibi durumları yaşarlar.
Sosyal Fobi hastalığı yaşayan kişiler genellikle rahatsız oldukları ortamlardan uzak durmaya çalışmaktadır. Birilerinin zoruyla girmiş oldukları sosyal ortamlarda ise, genellikle kendilerini rahatsız hissederler ve bu durumdan kaçınmak için ellerinden gelen her şeyi yaparlar. Bazı durumlarda bu kişilerde panik atak görülmektedir. Sosyal fobi rahatsızlığı, utangaçlığın en ağır halidir ve insanları sosyal yaşamdan uzaklaştıran en büyük etkendir.

Çocukluk yaşlarında görülen sosyal fobi rahatsızlığı çocuğun zihinsel olarak gelişimini engellemektedir. Sınıf içerisinde söz almamak, sağlıklı bir şekilde arkadaşlık ilişkilerini geliştirememek, ödevlerin yapılmaması ve benzer durumlar çocukluk yaşlarında görülen sosyal fobinin bazı belirtileridir. İleriki yaşlarda görülen sosyal fobi rahatsızlığında ise kişilerin genellikle kariyerleri ve aile ilişkileri zedelenmektedir. İş ortamında düşük potansiyel göstermek, aile bireylerinden uzaklaşmak, arkadaşlık ilişkisi kuramamak, ortak işler yapamamak, yeni projeler öne sürememek ve benzeri durumlar ileriki yaşlarda görülen sosyal fobi belirtileridir.
APA (Amerikan Psikoloji Topluluğu), Sosyal fobi hastalığı hakkında şöyle bir açıklama/tanım getirmiştir: Sosyal fobi, utanma duygusunun yoğunluk gösterdiği, başkaları tarafından küçük düşürülmekten korkulduğu ve insanlar tarafından olumsuz yorumlar almaktan korkulduğu anksiyete rahatsızlığıdır.
Yakın tarihler içerisinde yapılan araştırmalar sonucunda şöyle bir bulguya rastlanmıştır.
Sosyal fobi, psikolojik hastalıklar arasında en yaygın olanıdır.
Utangaçlık duygusundan daha öte bir duygu yaşanmaktadır ve nedenleri bakımından tahmin edilebildiğinden daha ciddi bir hastalıktır.
Sosyal fobi rahatsızlığı olan kişilerden çok düşük bir kısmı tedavi için doktora başvurmaktadır.

Sosyal Fobinin Tanı Kriterleri

Günümüzde en yaygın bir şekilde kullanılmakta olan tanı sınıflandırma sistemi DSM-V sosyal fobi kriterlerini açıklamıştır.
Tanımadık kişilerle karşılaştığında ve ya başka kişilerin gözlerinin üzerinde olabileceğini, bir ve ya birden fazla toplumsal ve ya herhangi eylemi gerçekleştrmiş olduğu bir durumdan sürekli ve belirgin bir korku hissi duyma. Hastalık sahibi insanlar küçük duruma düşeceğinden ve ya utanç hissi duyacakları bir şekilde davranacaklarından korkar (ve ya anksiyete belirtileri gösterirler.)
Korkulmakta olan toplumsal durumlarla karşılaşmak her zaman anksiyete(kaygı bozukluğu) doğurur, duruma bağlı ve ya duruma bağlı olarak gösterilen panik atak şeklini alabilir.
Hastalık sahibi kişiler yaşamış oldukları korkunun anlamsız olduğunu bilmektedir.
Korkulmakta olan toplumsal durumlardan kaçınılmaya çalışılır. Katlanmış oldukları zamanlarda ise anksiyete belirtileri gösterirler.
18 yaşından küçük kişilerde bu hastalığın süresi en az 6 aydır.
Fobi olacağı konusunda belirgin özellikler görünür. Kişilerle yaşanan arkadaşlık ilişkileri bozulur. Kariyer konusundaki işler bozulur ve kişi teklik hissi yaşamaya başlar.

 

Sosyal Fobi Hangi Durumlarda Ortaya Çıkar?sosyal fobi belirtileri

Sosyal Fobi konusunda yapılan araştırmalarda 4 kategori araştırmacıların önüne çıkmıştır.
En çok kaygılanacakları durumlar bir toplantıda sunum yapmak veya fazla sayılı kişiler önünde gösteri sunmak.
Toplantılara, partilere, sinemalara, tiyatrolara gitmek. Tanıdık olmayan kişilere karşın konuşmalara yapmak.
Bir malı iade etmek, kişiler arasında tartışmaya girmek ve diğer durumlardan kaçınmak.
4. Dereceden sosyal fobi, başkalarının gözü önünde yemek yemek, çalışmak gibi durumlardır.
Türk toplumu içerisinde görülen her utangaçlık durumu bu hastalık olarak anımsanmamalıdır. Türk toplumu içerisinde görülen utangaçlık durumu son derece normal bir durumdur ve sık sık rastlanılan bir durumdur.

Kimler Sosyal Fobik Olur?

Sosyal fobi birçok kişide görülebilen bir yaşantı biçimi olarak yorumlanabilir bir durumdur. Kadınlarda erkeklere göre daha fazla görülmektedir. Her insan genellikle hayatının bir kısmında bu rahatsızlığı yaşayabilmektedir. Özellikle birçok kişi ergenlik dönemi sırasında bu rahatsızlıkla karşılaşabilmektedir. Kadınlarda genellikle depresyon sonrasında yaşanabilen bir durumdur. Bu durum dünya genelinde 10 kişiden 1’inde gözükmektedir ve oldukça tehlikeli bir rahatsızlıktır.
Hastalık çeşitli yaşlarda görülebilmektedir. Sosyal fobi hastalığı konusunda bir yaş sınırlaması olmadığı gibi, süre bakımından da belirli bir süresi yoktur. 18 yaş altı kişilerde 6 aydan fazla sürebildiği gibi, ileriki yaşlarda da uzun süre kendini göstermektedir. Hastalığı yaşayan kişiler uzman kişilerden yardım almazsa, bu durum ömür boyu bile devam edebilmektedir.

Sosyal Fobi Nedenleri Nelerdir?

Yapılan araştırmalarda sosyal fobinin nedenleri tam olarak bulunamamıştır. Fakat belirgin olarak görülen bazı nedenler bu hastalığın nedenleri olarak açıklanabilmektedir.
Genetik Nedenler: Sosyal fobisi olan kişilerin genellikle genetik nedenlerden dolayı bu hastalığa yakalandıkları bilinmektedir. Akrabalık durumunda olan bir kişide bu durum daha önceden görülmüştür.
Geçmiş Yaşantılar: Sosyal fobi hastalığı yaşamış kişiler genellikle daha öncesinde yaşamış oldukları aşağılanma, küçük düşürülme, utangaçlık hissi yaşama durumlarından bahsetmektedir. Kendilerine uzak olan kişiler tarafında yaşamış oldukları bu durum nedeniyle daha sonrasında bunalım hissi yaşamış olduklarını ve daha sonrasında bu hastalığa yakalandıklarını belirtmektedirler.
Olumsuz Düşünme: Sosyal fobi hastalığı yaşayan kişiler genellikle sosyal ortamlar hakkında kendi kafalarında olumsuz düşünceler yaratmaktadır. Bu ortamlarda ben ne yapacağımı bilemem, bir şey söyleyemem, konuşamam, kimseyi tanımıyorum, kimse hakkında yorum yapamam, hiçbir şey bilmiyorum gibisinden düşünceleri nedeniyle sosyal ortamlara girememektedir. Kendi kendilerine neden sorusunu sorduklarında ise, hoşlanmıyorum yanıtını verirler. Kendilerini kandırma biçimleri genellikle bu şekildedir.
Sosyal fobik kişiler aynı zamanda kendileri hakkında olumsuz yorumlar da yapmaktadır.
Sosyal Beceri Eksikliği: Bazı kişiler sosyal ortamlar konusunda bilgi edinmemiş olabilirler. Bu durum sosyal ortamlarda kişilerin nasıl davranması gerektiğini bilmemesine neden olmaktadır. Bu nedenle kişiler konu hakkında sorunlar yaşamaya ve sosyal fobilerinin yaranmasına neden olmaktadır.
Şema Yaşantıları: Sosyal fobinin yaranmasında bazı şema yaşantılarının etkenliği söz konusu olabilmektedir.

Sosyal Fobi Tedavisi

Sosyal fobide bilişsel davranışçı terapi nasıl etkili olur?

Bilişsel davranışçı terapisi kişilerde görülen duygu değişimini yani düşüncelerinizin değişimine yardımcı olmaktadır. Bu tedavi yönteminde kişilerin korku duymuş olduğu konularda destekte bulunulur. Kişilerde bulunan özgüven eksikliği, kişilerin son derece başarılı olduklarını göstererek konu hakkında tedavi edilmesi sağlanır. Terapi süresince korkmuş olduğunuz durumlarla sırasıyla yüzleşmiş olacaksınız. İlk zamanlar çekinmeler ve korku söz konusu olsa da daha sonradan yenmiş olduğunuz korkularınızı göz önünde bulundurarak bir sonraki körkuyuda yeneceğinize inanırsınız.

Psikoterapi ya da psikolojik danışma ne kadar sürer?

Orta veya yüksek düzeyde yaşanan sosyal fobilerde 20 seans yeterli olmaktadır. Daha düşük seviyelerde olan sosyal fobilerde yeterli olan süre 20 seanstan daha düşüktür. Bu düşük seviyeler toplum karşısında konuşma gibi fobiler olmaktadır.

Sosyal fobide ilaçlar yardımcı olabilir mi?

Sosyal fobi tedavisinde bazı ilaçların yardımcı olduğu söylenmektedir. Fakat bu ilaçların ismi sadece olarak doktor değerlendirmesi sonucunda doktor tarafından söylenmelidir. Kişiler tarafından söylenen ilaçlara kesinlikle inanmamalı ve denememelisiniz. Konu hakkında bir psikiyatra danışmanız ve ondan yardım almanız önerilmektedir. Aksi taktirde çeşitli sağlık sorunları yaşayabilmeniz mümkün.

Sosyal fobi tedavisinde danışan olarak sizden ne beklenmektedir?

Terapi öncesinde kendiniz kaygılı veya korku dolu hissedebilirsiniz. Genellikle kişiler tarafından en çok düşünülen şey, psikiyatrın bu konu hakkında ona yardımcı olabilip yardımcı olamayacağıdır. Fakat öncelikle şunu bilmelisiniz ki, sosyal fobi konusunda günümüzde en çok kullanılan yöntem psikiyatr yardımıdır ve bu tedavi yöntemi %99 kişide işe yaramaktadır. İlk zamanlarda işe yaramaz olarak gözükse de, ileriki seanslarda psikiyatrın gerçekten sosyal fobi konusunda size yardımcı olduğunu görebilirsiniz. Sizin terapi süresince yapmanız gereken tek şey, terapilere katılmanız, terapiler boyunca aktif olmanız ve tedaviye eğilim göstermenizdir.

Tedavi Konusunda Daha Fazla Bilgi Edinmek İçin Tıklayın!

Kaynak:

https://socialanxietyinstitute.org/what-is-social-anxiety

http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/social-anxiety-disorder/symptoms-causes/dxc-20342365

Bir önceki yazımız olan Panik Atak Krizi ve Nöbeti başlıklı makalemizde panik atak, panik atak krizi ve panik atak nöbeti hakkında bilgiler verilmektedir.

Beğen  2
Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir